Czy można głosować elektronicznie w Polsce? Analiza możliwości i wyzwań e-głosowania

Głosowanie elektroniczne w Polsce: Aktualny stan prawny i technologiczne bariery

Obecnie w Polsce nie ma możliwości głosowania elektronicznie. Brak odpowiednich regulacji prawnych stanowi kluczową przeszkodę. Polskie prawo nie adresuje kwestii e-głosowania w żaden sposób. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia tajność głosowania. Artykuł 62 Konstytucji RP gwarantuje tę zasadę. Tajność głosowania kłóci się z weryfikacją tożsamości online. Weryfikacja tożsamości jest niezbędna w systemach elektronicznych. Zagwarantowanie tajności głosowania musi być bezwzględnie zachowane. Jest to fundamentalna zasada demokracji. Dlatego w Polsce nie jest to obecnie możliwe. Konstytucja-zapewnia-tajność głosowania, co czyni e-głosowanie wyzwaniem. Kwestia zapewnienia bezpieczeństwa pozostaje kluczowym wyzwaniem. Odpowiedni poziom bezpieczeństwa w systemie elektronicznego głosowania jest trudny do osiągnięcia. Wymaga to zaawansowanych rozwiązań technologicznych. Kryptografia klucza publicznego stanowi podstawę bezpieczeństwa. Algorytm zk-SNARK może zwiększyć anonimowość. Technologia blockchain oferuje niezmienność danych. Zapewnienie bezpieczeństwa wyborów online jest niezwykle kosztowne. Koszty smart kontraktów mogą wynieść krocie. Systemy do głosowania mierzą się z weryfikowalnością. Oznacza to możliwość niezależnego sprawdzenia wyników. Bezpieczeństwo wymaga kryptografii klucza publicznego. Koszty obejmują smart kontrakty. To wszystko stanowi poważne bariery dla e-głosowania. Polskie prawo na razie nie adresuje kwestii e-głosowania. Propozycja przeprowadzenia wyborów powszechnych przez internet powraca cyklicznie. Jednakże brakuje konkretnych rozwiązań legislacyjnych. Eksperci przewidują, że Polska powinna podjąć debatę o e-głosowaniu. Dyskusja musi objąć aspekty prawne, technologiczne i społeczne. Brak gotowości legislacyjnej jest widoczny. Brak regulacji prawnych to największa przeszkoda w implementacji e-głosowania w Polsce. W Polsce głosowanie przez internet w Polsce nie jest obecnie możliwe. Kluczowe problemy e-głosowania w Polsce:

• Brak regulacji prawnych – polskie prawo nie adresuje e-głosowania.
• Zapewnienie tajności głosowania – Konstytucja-zapewnia-tajność głosowania, co jest wyzwaniem.
• Koszty wdrożenia i utrzymania – wdrożenie systemu wiąże się z ogromnymi kosztami.
• Weryfikowalność wyników – systemy do głosowania mierzą się z weryfikowalnością.
• Zrozumienie systemu przez wyborców – e-voting definicja jest złożona dla wielu osób.

Tabela: Wymagania Konstytucji a możliwości e-głosowania

Zasada Konstytucyjna	Wymóg dla e-głosowania	Status w Polsce
Tajność	Brak powiązania głosu z tożsamością	Trudna do zagwarantowania online
Bezpośredniość	Oddanie głosu bez pośredników	Brak rozwiązania
Powszechność	Dostępność dla wszystkich uprawnionych	Wyzwania w zakresie dostępu i edukacji cyfrowej
Równość	Każdy głos ma tę samą wagę	Zapewnienie braku manipulacji

Powyższe zasady konstytucyjne stanowią fundamentalny problem dla rozwoju systemów do głosowania elektronicznego w Polsce. Każda próba wdrożenia e-głosowania musi sprostać tym rygorystycznym wymogom. W innym wypadku system nie będzie zgodny z obowiązującym prawem. Wymaga to innowacyjnych rozwiązań prawnych i technologicznych. Infografika przedstawia procentowe poparcie dla e-głosowania w Polsce w różnych grupach, zgodnie z danymi sondażowymi.

Zagwarantowanie tajności głosowania, fundamentalnej zasady demokracji, pozostaje centralnym problemem do rozwiązania. – Ekspert ds. prawa wyborczego

Nie istnieje rozwiązanie technologiczne, które zapewni jednocześnie tajność, weryfikowalność i możliwość bycia zrozumianym przez przeciętnego wyborcę. – Onet Wiadomości

Globalne perspektywy e-głosowania: Doświadczenia Estonii i światowe trendy

Estonia jest liderem w głosowaniu przez internet na świecie. Kraj ten wprowadził możliwość głosowania online Estonia w 2007 roku. W 2019 roku blisko 44% oddanych głosów było e-głosami. Początkowo, w 2007 roku, udział e-głosów wynosił 5,5%. System estoński umożliwia obywatelom oddanie głosu z dowolnego miejsca. Wymaga jedynie dostępu do internetu i elektronicznego dowodu tożsamości. Estonia-jest liderem w-głosowaniu online, co stanowi wzór dla innych. Różne kraje mogą stosować odmienne technologie. W 2023 roku 19% państw korzystało z głosowania elektronicznego. Dodatkowo, 15% krajów testowało takie rozwiązania. To pokazuje rosnące zainteresowanie e-voting na świecie. Niektóre projekty wykorzystują zaawansowane technologie. Przykładem są sieci Ethereum i smart kontrakty. Wiele państw szuka innowacyjnych metod. Celem jest zwiększenie bezpieczeństwa i weryfikowalności. Głosowanie przez internet wybory 2019 to już globalny trend. Jednakże, wady głosowania elektronicznego są widoczne w innych krajach. W 11 krajach głosowanie elektroniczne zostało porzucone po testach. Przyczynami były obawy o bezpieczeństwo systemu. Niskie zaufanie społeczne również odegrało rolę. Wysokie koszty wdrożenia i utrzymania także przyczyniły się do rezygnacji. Każdy kraj powinien dokładnie analizować ryzyka. Państwa porzucają e-głosowanie z powodu bezpieczeństwa. OBWE-monitoruje-procesy wyborcze w różnych krajach. Korzyści płynące z e-głosowania (z perspektywy globalnej):

• Zwiększenie frekwencji wyborczej – szczególnie wśród młodszych wyborców.
• Ułatwienie udziału osobom z niepełnosprawnościami – eliminacja barier fizycznych.
• Redukcja błędów w liczeniu głosów – automatyzacja procesu zmniejsza ryzyko.
• Oszczędność czasu wyborców – możliwość oddania głosu z domu.
• Minimalizacja kosztów logistycznych – mniej lokali i obsługi.
• Większa dostępność dla emigracji – łatwiejszy udział obywateli za granicą.

E-głosowanie zmniejsza ryzyko błędów. Tabela: Status e-głosowania w wybranych krajach

Kraj	Status e-głosowania	Kluczowe wnioski
Estonia	Wdrożone na stałe od 2007 r.	Wysoka frekwencja, społeczne zaufanie
Szwajcaria	Testowane, częściowo wdrożone	Złożony system, obawy o bezpieczeństwo
Holandia	Porzucone po testach	Obawy o bezpieczeństwo i transparentność
Indie	Masowe wykorzystanie maszyn do głosowania	Bezpośrednie e-głosowanie w lokalach, nie przez internet

Różne systemy i konteksty wpływają na sukces lub porażkę e-głosowania. Estonia odniosła sukces dzięki wczesnemu wdrożeniu i cyfrowej administracji. Holandia zrezygnowała z powodu braku pełnego zaufania do technologii. Indie stosują maszyny, ale nie oferują głosowania online.

Liderem w głosowaniu przez internet na świecie jest Estonia. – prof. dr hab. Magdalena Musiał-Karg

Tradycyjne metody głosowania w Polsce: Od lokalu do korespondencji

W Polsce podstawową metodą głosowania jest osobiste stawiennictwo. Wyborcy oddają głos w lokalu wyborczym. Głosowanie rozpoczyna się o godzinie 7:00. Trwa ono do godziny 21:00 w dniu wyborów. Te godziny obowiązują dla wszystkich typów wyborów i referendów. W każdym innym wypadku głosować należy osobiście. Na przykład, 15 października odbyły się wybory parlamentarne. Wtedy miliony Polaków oddały swój głos tradycyjnie. Zgodnie z prawem, jak głosować tradycyjnie, to znaczy osobiście w lokalu. Lokal wyborczy-jest miejscem-głosowania dla większości obywateli. Z głosowania korespondencyjnego mogą skorzystać wybrane osoby. Są to osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności. Seniorzy powyżej 60 roku życia również mogą z niej skorzystać. Wniosek o głosowanie korespondencyjne zasady należy złożyć najpóźniej 13 dni przed wyborami. Pakiet wyborczy doręcza Poczta Polska. Dostarcza go najpóźniej 6 dni przed wyborami. Poczta Polska-doręcza-pakiety wyborcze bezpośrednio do wyborców. Ta forma głosowania ma ułatwić udział w wyborach. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest głosowanie przez pełnomocnika. Z tej opcji mogą skorzystać osoby chore. Dotyczy to także osób niepełnosprawnych, które nie mogą samodzielnie iść do lokalu. Wymagane jest sporządzenie aktu pełnomocnictwa. Akt ten należy złożyć w urzędzie gminy lub miasta. Pełnomocnikiem może być osoba uprawniona. Musi być ona wpisana do rejestru wyborców. Głosowanie przez pełnomocnika zapewnia udział w wyborach. By głos był ważny, należy wskazać tylko jednego kandydata. Używa się do tego dwóch przecinających się linii w kratce. Bez pieczęci na karcie głos nie będzie ważny. Komisja wyborcza sprawdza ważność głosu. Cisza wyborcza zasady są ściśle określone. Cisza wyborcza zaczyna się o północy w dniu poprzedzającym wybory. Trwa ona do zakończenia głosowania. W tym czasie zakazane jest prowadzenie kampanii wyborczej. Obowiązuje zakaz publikacji sondaży. W kontekście glosowanie przez internet wybory 2019, te zasady obowiązywały. Nadal obowiązują dla tradycyjnego głosowania. Komisja odmawia osobie zakłócającej porządek. Głosowanie pod wpływem alkoholu nie jest zabronione. Jednak komisja może odmówić udziału w głosowaniu osobie, która narusza porządek publiczny. Brak pieczęci na karcie do głosowania sprawia, że głos jest nieważny. 7 kroków prawidłowego oddania głosu w lokalu wyborczym:

1. Sprawdź swoje dane w spisie wyborców – przy wejściu do lokalu.
2. Odbierz kartę do głosowania – od członka komisji po weryfikacji tożsamości.
3. Przejdź za kotarę – zapewnij sobie tajność głosowania.
4. Postaw znak X przy wybranym kandydacie – jak zagłosować, by nasz głos był ważny.
5. Złóż kartę do urny – po oddaniu głosu, bez zagięć.
6. Opuść lokal wyborczy – po wykonaniu wszystkich czynności.
7. Upewnij się, że głos jest ważny – sprawdź instrukcje na karcie.

Komisja wydaje kartę do głosowania. Tabela: Informacje o godzinach głosowania i ciszy wyborczej

Aspekt	Czas/Data	Uwagi
Rozpoczęcie głosowania	7:00	Stała godzina dla większości wyborów
Zakończenie głosowania	21:00	Stała godzina dla większości wyborów
Początek ciszy wyborczej	Od północy dnia poprzedzającego	Zakaz agitacji i publikacji sondaży
Koniec ciszy wyborczej	Zakończenie głosowania (21:00)	Wznowienie kampanii po ogłoszeniu wyników

Te ramy czasowe są stałe dla większości wyborów w Polsce. Zapewniają jednolitość i przewidywalność procesu wyborczego.

By głos był ważny, należy wskazać tylko jednego kandydata poprzez dwie przecinające się linie. – Krajowe Biuro Wyborcze